‘Zingen is uitlaatklep voor mijn emoties’

Exclusief interview: Nana Mouskouri

Nana Mouskouri kun je met recht een grootheid in de muziek noemen. De Griekse zangeres treedt eind november weer eens op in Nederland, het land dat een speciaal plekje in haar hart heeft, voor vele duizenden trouwe fans. In de aanloop sprak Petra Mens-Omtzigt exclusief voor Griekenland Magazine met deze 84-jarige diva.

De voorbereiding op het interview dat Petra Mens met Nana Mouskouri mocht hebben, was een heerlijke reis door haar eigen verleden. Het was alsof ze in een tijdmachine gestapt was waarmee zij allerlei belangrijke mijlpalen uit haar leven passeerde die door de liedjes van Nana muzikaal omlijst zijn. “Ik ben groot geworden met haar onvergetelijke liedjes. Het eerste singeltje Mon enfant, dat mijn vader gekocht had toen mijn broer in 1970 was geboren, hebben mijn zus en ik grijs gedraaid. En met het Weisse Rosen aus Athen was de liefde voor Griekenland en alles wat Grieks was, een feit geworden. Haar muziek heeft mij gevormd en nu zovele jaren later mocht ik haar, voorafgaand aan het concert dat zij op 27 november 2018 in het DeLaMar Theater gaf, telefonisch interviewen. Wat een eer en wat een unieke ervaring”, zegt Petra enthousiast.

Even wat feiten op een rij: Nana zit al zestig jaar in het vak en heeft meer dan 10.000 optredens gegeven over de hele wereld. Ze heeft wereldwijd meer dan 300 miljoen platen verkocht en kan zich daarmee meten met de allergrootsten uit de muziekwereld. Daarnaast heeft ze met vele beroemde artiesten duetten gezongen zoals Charles Aznavour, Harry Belafonte en Julio Iglesias.

Hartelijk
Al vanaf het eerste moment is het gesprek uitermate warm en hartelijk. Het is een aparte gewaarwording om een gesprek te voeren met iemand die je min of meer al je hele leven ‘kent’, terwijl jij voor de ander een volslagen onbekende bent en dat dan ook nog eens via de telefoon. Een van de eerste vragen die ik haar stel is of Nana haar echte naam is of misschien een showbizznaam, zoals je die wel vaker tegenkomt bij internationale sterren. Ze lacht en vertelt dat haar echte naam Ioanna (Johanna) is, maar dat haar vader haar altijd liefkozend Nana noemde. De keren dat hij haar bij haar echte naam riep, wist ze dat ze iets niet goed gedaan had. Toen ze aanvankelijk op school ook bij haar echte naam werd aangesproken en pas later met Nana, dacht ze dat de school onder éénhoedje speelde met haar vader.
Tijdens het gesprek verklapt Nana dat zij als kind erg introvert en zelfs verlegen was en dat het zingen een uitlaatklep voor haar emoties was. Ze vond het als kind moeilijk zich te uiten en door te zingen kon ze haar vreugde, maar vooral ook haar verdriet tot uitdrukking brengen. Ze vermoedt dat dit deels te wijten is aan de moeilijke tijd die zij als jong meisje in de oorlog in Athene heeft meegemaakt. Al vanaf haar eerste schreden op het muzikale pad heeft zij de behoefte gevoeld naturel te blijven, zo ook in haar verschijning. Geen faceliften of ingrepen die haar ‘zijn’ zouden kunnen veranderen; dit is Nana en zo zou ze willen blijven. Hoe komt het, vraag ik haar, dat de tijd geen vat op haar heeft gekregen? “A…bon…”, begint ze en hoewel het gesprek in het Grieks plaatsheeft, verraadt het regelmatig terugkerende Franse ‘bon’ naar haar afwisselende verblijf in Frankrijk en Zwitserland waar zij woonachtig is. ”Juist daardoor”, vervolgt ze, “door dicht bij mezelf te blijven. Ik hield niet van roken, bijvoorbeeld, maar het is ook niet goed voor je stem en ik wilde zingen. Maar ook door voldoende slaap te nemen en te zwemmen en niet veel te drinken, hield ik mezelf in goede conditie. En ik heb het geluk gehad dat ik mensen naast me had staan die me hielpen te blijven wie ik was. Toen ik voor de eerste keer een plaat opnam in de Verenigde Staten zei Quincy Jones (producer, red.) tegen me: ‘Toen jij het podium opkwam had ik de indruk dat jij een verkeerde deur had genomen. Maar houd dat vast, verander niet!’”

Nederland
Nana’s relatie met Nederlandis, zoals ze zelf zegt, heel bijzonder. “Nederland heeft aan de wieg gestaan van mijn internationale carrière”, zegt ze, ”door onder meer de overname door Philips eind jaren 50 van het Griekse platenlabel Fidelty, waaraan ik tot dan toe verbonden was. Dit zette de deur open om internationaal door te breken, eerst in Duitsland en toen volgde de rest van de wereld. Ook was Nederland het eerste land met een officiële Nana Mouskouri fanclub.”
In haar internationale carrière heeft Nana in vele talen gezongen en zonder er over na te hoeven denken volgt er dan in onvervalst, accentloos Nederlands Op de grote stille heide. Alsof ze het zojuist nog gezongen heeft. “Het is mijn cadeau aan de landen die mij ontvangen om een lied in hun taal te mogen zingen”, vervolgt ze.

Politiek
Wat veel mensen waarschijnlijk niet weten is dat Nana ook van 1994-1999 Europarlementariër is geweest voor de partij Nea Dimokratia, de christendemocratische partij van Griekenland. Op de vraag of ze altijd al politiek geëngageerd is geweest, antwoordt ze openhartig: “Dit was voor mij eigenlijk een moeilijke periode. Ik werd op een dag door een bevriende politicus uit Athene benaderd. Hij stelde voor dat ik mij zou kandideren voor het Europarlement in navolging op Melina Mercouri, die na haar carrière als zangeres-actrice een gevierd politica is geworden en kort daarvoor was overleden. Het bleek eigenlijk al zo te zijn dat hij me op de lijst had geplaatst, zodat ik eigenlijk geen nee meer kon zeggen. En zo bleef ik vier jaar aan een stuk in Brussel en zong ik alleen nog maar in de weekenden en de vakanties. Na mijn ambtsperiode wilde ik mij niet herkiesbaar stellen, eenvoudigweg omdat politiek niet echt mijn vakgebied is. Ik ben van huis uit een artiest in tegenstelling tot Melina Mercouri die uit een familie van politici komt. Maar in de periode dat ik in Brussel werkzaam ben geweest,  heb ik mijn werk uiterst serieus genomen. Ik vind dat als je iets op je neemt, je dat ook goed moet uitvoeren. Een jaar eerder, in 1993, werd ik Goodwill ambassadrice van het Kinderfonds van de Verenigde Naties (UNICEF) en heb ik de hele wereld over gereisd.”

Hoe kijkt u tegen de wereld aan?
“Hoewel mijn leven vlak voor de Tweede Wereldoorlog is begonnen en Griekenland na de Tweede Wereldoorlog ook nog eens in een burgeroorlog terechtkwam, zijn wij grootgebracht met hoop en zoeken we naar verzoening en vrede en geleidelijk aan zijn we er weer bovenop gekomen. Nu lijkt de wereld weer in een neerwaartse spiraal te zitten. Maar toch denk ik dat er ergens weer een kantelpunt komt. Ik heb vertrouwen in de jeugd. Uiteindelijk ben ik, hoewel enigszins bedroefd, toch ook voorzichtig optimistisch.”

Op de haast overbodige vraag of Nana naast al haar werkzaamheden nog tijd kan vinden voor hobby’s en liefhebberijen, antwoordt ze: ”Ik heb vroeger veel geschilderd, maar dat komt er nu niet meer van. Daarnaast houd ik erg van koken, vooral voor vrienden, om voor hen iets te bereiden waar aandacht bij nodig is en om dan na het eten te gaan zingen. Maar mijn allergrootste hobby is en blijft de muziek. Daarbij houd ik ook erg van lezen, vooral werk van dichters als Nikos Gatsos van wie gedichten op muziek zijn gezet zoals het lied Milise mou.”

U heeft in uw leven in zovele theaters over de hele wereld opgetreden. Welk theater heeft de meeste indruk op u gemaakt?
“Dat is een moeilijke vraag, omdat het ook te maken heeft met de ervaring. De eerste keer dat je ergens optreedt bijvoorbeeld is een enorme ervaring. Zo weet ik nog dat een van mijn eerste optredens ooit in het Concertgebouw was. Dat was magisch! Maar het meest bijzondere theater is voor mij toch wel het Odeion van Herodes Atticus aan de voet van de Acropolis in Athene.”

Meer over dit optreden en andere events? Ga naar www.greenhousetalent.com

Petra Mens-Omtzigt studeerde Nieuwgriekse taal- en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam.
Zij is docent Nieuwgrieks en auteur van de laagdrempelige studieboeken ‘Dàt is Grieks voor mij!’ Via YouTube kanaal ‘Daskalopetra’ geeft ze uitleg over de Griekse taal. Haar leermodules zijn te vinden op
www.grieksonline.nl